مقالات
گروه مقاله : روانشناسی کودک
اهمیت فعال سازی اعضای حسی کودکان

۱۱ / بهمن / ۱۳۹۵


ادراک یک فرد در مجموع به وسیله هفت بخش گوناگون صورت می گیرد که عبارتند از :
چشم (حس دیدن) ـ گوش (حس شنیدن) ـ بینی (حس بویایی) ـ زبان (حس چشیدن) ـ پوست (حس لامسه) ـ تعادل بدن و هماهنگی اندامهای حرکتی (حس تعادل) ـ گیرنده های عضلانی (حس حرکت)
اعضای این مجموعه با یکدیگر ارتباط مستقیم دارند و گاهی برای انجام یک کار تمام حواس ویا چند حس با هم درگیر می شوند و در نتیجه ، کسب مهارت در استفاده بهینه از آنها در زندگی کودکان نقش بسیار مهمی دارد . این مساله به ویژه در کودکان بیش فعال و یا بی قرار و بی تمرکز مهم تر است . با افزایش اطلاعات ورودی و محرک های محیطی به کودکان نسل جدید ، اهمیت به کارگیری صحیح از اعضای حسی بیش از پیش بارز شده  و وظیفه والدین و مربیان کودک است که به آنها در کسب این گونه مهارتها کمک کنند و این آموزشها می تواند از همان بدو تولد ، در قالب بازیهای حس آغاز شود . یک نوزاد تازه متولد شده به دلیل امکان بروز مشکل آلرژی بهتر است از حس بویایی خود کمتر استفاده کند یعنی او را در معرض بوهای گوناگون قرار ندهید . همچنین به دلیل ممنوعیت خوردن غذایی جز شیر  استفاده از حس چشایی نیز حداقل تا 6 ماهگی منتفی است ولی دو حسی که شما می توانید از همان بدو تولد از طریق آنها به آموزش نوزاد خود بپردازد ، حواس شنوایی و لامسه است که بازی های گوناگون  و موسیقی های شنیداری مناسب و متنوعی نیز در این زمینه وجود دارد . با کمی بزرگ تر شدن کودک ، شما می توانید از بازیهای هدفمند و کارآمدی که در زمینه حواس برای گروه سنی فرزند شما وجود دارد استفاده کرده  و باعث رشد ذهنی و حسی بهتر او گردید . یکی از بهترین موارد آموزش حواس به کودک حضور در طبیعت و استفاده از اجزای موجود در آن است . رفتن به پارک ، جنگل ، کوه و پیک نیک های بیرون از شهر و ... به فرزندتان کمک می کند که خود را بخشی از طبیعت دانسته و حواس خود را تمام     و کمال در مواجه با منابع طبیعی بکار بیندازد . حس بویایی ، حس بینایی ، حس حرکتی ، حس شنوایی ، حس لامسه ، از حواسی هستند که صددرصد در حضور طبیعت ، رشد کرده و علاوه بر آن کودک ارتباط خوبی نیز با فضای بیرون برقرار می کند و از جنبه های روانی و شخیصتی نیز بر رشد او اثری می گذارد . البته بهترین کار این است که شما برای یک گردش کوتاه در جنگل یا دشت یا کوه برای فرزند خود برنامه ریزی کنید تا او در این زمان محدود بهترین بهره را کسب کند ، هر چند دقت داشته باشید که   برنامه ریزی شما نباید به گونه ای باشد که کودک را از تجارب شخصی و خلاقانه محروم کرده و او را در چارچوب قانونمند خود و بایدهای و نبایدها محدود کنید . 
حضور در طبیعت به ویژه کودکان بیش فعال و یا کسانی که مشکلات رفتاری دارند ، کمک زیادی می کند ، معمولاً آنها در این محیط آرام تر و سازگارتر برخورد می کنند و آموزه ها و تجارب به دست آمده از این گردش ها نیز در ذهن آنها ماندگارتر از آموزش های مستقیم خواهد بود .
در کنار این قضیه اگر شما برخی از مواقع ترتیب این گونه گردش ها را صورت جمعی ، با حضور چند کودک هم سن و سال فرزند خود دهید و بازیهای حسی را در آن جا به صورت گروهی اجرا نمایید ( مانند جمع کردن برگهای نازک و ضخیم ، سنگ های کوچک و بزرگ ، شنیدن صداهای محیط ، بوییدن گلها و گیاهان ، راه رفتن با پاهای لخت بر روی چمن ها    و ... ) به بچه ها بیشتر خوش گذشته و فعالیت جمعی و گروهی را نیز در کنار تقویت حواس بهتر می آموزند . معمولاً در این قبیل از بازیهاگیرنده های عضلانی کودکان به ویژه کودکان آپارتمان نشین بیشتر فعال شده و حس حرکتی و خلاقیتهای حرکتی آنها نیز بهتر به کار می افتد . امروزه ثابت شده که حرکت لازمة رشد خوب ذهنی و جسمی است و انجام بیش از حد بازیهای فکری و نشستنی به عدم رشد صحیح این گیرنده ها منجر شده و در نتیجه کودک را دچار اختلالات حرکتی می کند . پدران و مادران  خوب ، حتماً در بخشی از برنامه هفتگی فرزند خود ساعاتی را به انجام فعالیت های حرکتی و تجربه های بدنی اختصاص می دهند . زیرا شناخت بدن و استفاده بهینه از آن به رشد اعتماد به نفس کودک نیز کمک زیادی   می کند و علاوه بر آن پیوندی را بین دنیای درون و بیرونی کودک نیز برقرار می نماید . این کار به کودکان بی قرار و پرخاشگر نیز کمک می کند تا خود را بهتر شناخته و با تخلیه انرژی و هیجان خود ، راحت تر به انجام فعالیتهای ذهنی بپردازند و تمرکز بهتری بر موضوعات مناسب گروه سنی خود داشته باشند .

لادن نصیری